Recep Taşcı Din, Siyaset ve Yaşama dair makaleler.

Adalet / Hukuk

A

Zayıf daima adalet ve eşitlik ister,
halbuki bunlar kuvvetlinin umrunda bile değildir.
Aristoteles*

Yüzyıllardır üzerine konuşulan sihirli kelimelerden biridir adalet; Adalet kavramı felsefe** tarihini ve filozofların*** en önemli ve üzerine en çok düşünüp tartıştıkları kavramlarından biridir, bu kavram uzun yıllar felsefe alanı içerisinde tartışılsada 19.yy dan sonra sosyoloji ve siyasal bilimlerinde uğraşları arasına girmiştir.

Adalet, hakkın gözetilmesi ve yerine getirilmesi anlamına gelir. Haklı ile haksızın ayırt edilmesi adaletle sağlanır.

Hukuk toplumu düzenleyen ve devletin yaptırım gücünü belirleyen yasaların bütünüdür. Ancak hukuk birey-toplum-devlet ilişkilerinde ortak iyilik ve ortak menfaati gözetir, en azından gözetmesi beklenir.

Hukuk dönemden döneme değiştiği ve her iktidar tarafından farklı biçimlerde uygulamaya koyulduğu için gerçekçi bir tanım yapmak mümkün olmuyor sadece olmasını istediğimiz halini yazabiliyoruz.

***

Adalet kavramı temel olarak hukuk kurallarına uygunluğu içerir. İnsanların toplum içindeki davranışlarıyla ilgili olduğundan ahlak ve din kurallarıyla da ilişkilidir ve tarih boyunca tartışmalı bir alan olmuştur.

Eski Yunan düşünür Platon’a göre adalet en yüce erdemlerden biri, insanın ve devletin temel davranış kuralıdır.

Aristoteles’e göre adalet ise eşitlik kavramı oluşturur. Ona göre, herkese eşit davranmak adalet için yeterli değildir. Bir hukuk düzeni güçsüzleri koruduğu ölçüde adaletli olabilir. Örneğin, günümüzde kişinin tükettiği herhangi bir maldan alınan katma değer vergisi adil bir vergi değildir. Çünkü kişinin gelir düzeyini dikkate almaz. Buna karşılık, kişinin geliri üzerinden alınan ve gelir düzeyi yükseldikçe vergi oranının da arttığı gelir vergisi daha adil bir uygulamadır.

Kısaca: Hukuk, yani yazılı olan kanunları adaleti eşit değil adil bir biçimde sağlamak için kullanılmalıdır, bunu yaparkende dil, din, ırk, siyasi kimlik, zengin, fakir ayrımı yapılmamalıdır.

Bu yüzdendir ki Themis**** (Adalet Tanrıçası)’nın gözleri bağlıdır.


*Aristoteles: ya da kısaca Aristo Antik Yunan filozof. Platon ile Batı düşüncesinin en önemli iki filozofundan biri sayılır. Fizik, gökbilim, ilk felsefe, zooloji, mantık, siyaset ve biyoloji gibi konularda pek çok eser vermiştir.

**Felsefe: varlık, bilgi, gerçek, adalet, güzellik, doğruluk, akıl ve dil… gibi konularla ilgili sorunlara ilişkin yapılan çalışmalardır. Felsefe düşünce sanatı ve bilgi arayışıdır .

***Filozof: Bilgiyi arayan ve bilgeliğe ulaşmaya çalışan kişi.

****Themis: Yunan mitolojisinde Uranüs ve Gaia’nın kızı olan adalet ve düzen tanrıçasıdır. İlahi adaletin tecessümüdür. Zeus’un Metis’ten sonraki ikinci karısıdır.

 

Yorum Ekle

Yazan: Recep
Recep Taşcı Din, Siyaset ve Yaşama dair makaleler.